)toon)6 - 4 t)m 10 april 2005 - festival van geluid en beeld met elektronica als grondstof

pers

Haarlems Dagblad, donderdag 31 maart 2005:

Scanner transformeert winkelen tot een kunstwerk

“Ik houd mijn publiek als het ware een spiegel voor”

Door Theo Ploeg

Het plan ontstond tijdens de allereerste editie van het Toonfestival in 2000, maar wordt nu pas ten uitvoer gebracht. Op donderdagavond en zaterdagmiddag zal de Britse geluidskunstenaar Scanner in de V&D vestiging aan het Verwulft een compositie ten gehoor brengen die hij op datzelfde moment arrangeert uit de geluiden van het winkelende publiek. Een kunstzinnige interpretatie van de Westerse consumptiedrift op de twee drukste winkelmomenten van de week. Maatschappijkritiek wil hij het niet noemen: “Ik confronteer mensen met hun onbewuste gedrag.”

“Van binnen valt het me toch wel tegen”, bekent Robin Rimbaud als hij het restaurant van de V&D aan het Verwulft in het centrum van Haarlem rond kijkt. “Maar het uitzicht is prachtig”, vult hij aan. Hij wijst op de ranke toren die naast het raam verreist. “Prachtig! Het gebouw heeft iets van art deco, alleen dan met een bepaalde innerlijke rust, zonder die overdadige drukte. Heel anders dan de Engelse architectuur. Die probeert zo lelijk mogelijk te zijn. Moet je eens voorstellen hoe het hier in de jaren dertig moet hebben uitgezien. Nu lijkt het op iedere willekeurig warenhuis.” Op fluistertoon vervolgt hij: “Echt trendy is het hier niet hè? Aan de andere kant zie je wel hier wel veel jonge mensen winkelen, in Engeland zijn warenhuizen het domein van oudere dames.”

Vijf jaar kostte het de organisatie van het Toonfestival om het management van de Haarlemse vestiging van V&D te overtuigen van zijn plannen. Aanstaande donderdag en zaterdag is het eindelijk zover. Tijdens de drukste winkeltijdstippen van de week neemt Rimbaud als Scanner – zijn geluidskunstenaars alter ego - plaats achter zijn apparatuur die pal tussen de hoeden tegenover de hoofdingang is geplaatst. Vanaf die plek zal hij het geluid van de winkel én het winkelende publiek – opgenomen door talloze in het gebouw verspreide microfoons - transformeren tot een muziekstuk dat live te horen is via de luidsprekers in het warenhuis. “Een prachtig project”, vertelt Rimbaud enthousiast, “Ik krijg een kans om een gebeurtenis als winkelen te veranderen zodat het kan worden ervaren als een kunstwerk. Van te voren weet ik niet wie mijn publiek zal zijn. In feite ben ik afhankelijk van de mensen die zich op het moment zelf in de publieke ruimte begeven.”

De grens tussen privaat en publiek is altijd onderdeel geweest van de geluidskunst die Rimbaud als Scanner al vijftien jaar maakt. Toch is zijn houding de laatste jaren veranderd. “Naarmate ik ouder word begint optimisme een belangrijke rol te spelen in mijn werk. Vroeger zocht ik constant grenzen op, overschreed ik die en wilde ik achterhalen hoe ver kunst mag gaan in het stellen van kritische vragen. Nu wil ik mensen juist laten zien wat voor mooie dingen er eigenlijk overal om ons heen gebeuren.” Juist dat is tegenwoordig essentieel, beweert Rimbaud. De meeste mensen begrijpen niet meer dat elke individuele actie gevolgen heeft voor de hele wereld. Dat iedereen op onze aarde in feite verbonden is met iedereen. Dat onbewuste onbegrip leidt dan weer tot angst omdat de wereld langzaam maar zeker uit elkaar lijkt te vallen. Dat vraagt om een positief model, besluit Rimbaud zijn betoog. Zijn laatste twee projecten zijn wat dat betreft lichtende voorbeelden. The Radiance of a Thousand Suns Burst Forth At Once bevat zeven composities die hij schreef voor het huwelijk van het Nederlandse stel Roel en Ellis Kruize, Europa 25: an Inter-National Anthem een aanzet tot een Europees volkslied dat hij in opdracht voor de Britse Raad componeerde. Twee kanten van dezelfde medaille, meent Rimbaud: “Of het nu gaat om de vereniging van twee mensen of van de Europese Unie, het gaat om harmonie, om de kracht van het samenbrengen, om de mogelijkheden die de toekomst heeft te bieden.”

Terug naar Haarlem, warenhuizen en winkelen. Welke positieve boodschap wil Rimbaud zijn consumerende publiek meegeven? “Je moet het zien alsof je naar video-opnamen van jezelf kijkt en zo geconfronteerd wordt met je eigen gedrag. Doe ik dat echt zo? Beweeg ik op die manier? Ik wil geen kritiek leveren op mijn publiek, maar ze als het ware een spiegel voorhouden, ze juist inzicht geven in het onbewuste gedrag dat ze vertonen. Dat maakt ze zelfbewuster.” Rimbaud denkt even na, dan: “Of niet, maar dan levert het in ieder geval een mooi portret op van de winkel en de mensen die er winkelen op.”

terug naar de 'pers' pagina